About TRC-HS

Written by on 18 May 2013

โครงการจัดตั้งศูนย์วิจัยเพื่อการพัฒนาระบบบริการสุขภาพ
(Thailand Research Center for Health Services System ; TRC-HS)

โดยคณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข และสถาบันรับรองคุณภาพสถานพยาบาล

หลักการและเหตุผล

ตามที่ สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.) ได้ทำความตกลงความร่วมมือทางวิชาการกับสถาบันรับรองคุณภาพสถานพยาบาล (สรพ.) และคณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จัดตั้ง ศูนย์วิจัยเพื่อการพัฒนาระบบบริการสุขภาพ (TRC-HS) ในปลายเดือนสิงหาคม 2555 เป็นหน่วยงานที่ตั้งอยู่ในคณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยที่มีภารกิจหลักเพื่อการทำวิจัย สร้างเครือข่ายเพื่อการทำวิจัยเกี่ยวกับระบบบริการสุขภาพ  และให้ความสำคัญกับการพัฒนาศักยภาพนักวิจัยรุ่นใหม่ เพื่อสร้างและพัฒนาองค์ความรู้ที่สามารถนำไปใช้ได้จริงเพื่อการพัฒนานโยบายของประเทศ  เสนอรูปแบบการจัดระบบหรือนำเสนอต้นแบบการจัดบริการที่มีประสิทธิภาพและประสิทธิผลให้แก่หน่วยบริการต่างๆ โดยหน่วยงานนี้จะเป็นหน่วยงานที่มีความเป็นกลางทางวิชาการ มีการเชื่อมโยงกับนักวิชาการด้านระบบบริการสุขภาพในสถาบันต่างๆ ทั้งในประเทศและในภูมิภาคอาเซียน และมีความยั่งยืนในการดำเนินการตามภารกิจ ทั้งนี้ความร่วมมือดังกล่าวมีระยะเวลาเบื้องต้น 3 ปี เป็นการเติมเต็มช่องว่างของหน่วยงานวิจัยในระบบสุขภาพของประเทศดังภาพที่ 1 และมีกรอบแนวคิดของการดำเนินการดังภาพที่ 2

trc-hs objective 2014
ภาพที่ 1 ภาพการวิเคราะห์เบื้องต้นของภารกิจของหน่วยงานด้านการวิจัยที่เชื่อมโยงกับ สวรส.

ดำเนินเรื่องมาประมาณ 9 เดือนแล้ว โดยความริเริ่มของสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข มุ่งประเด็นความร่วมมือมาที่เป็นมหาวิทยาลัย (จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย) เพื่อให้มีส่วนร่วมในการขับเคลื่อนเชิงนโยบาย

วัตถุประสงค์ของโครงการ

  • เพื่อตั้งหน่วยงานวิจัยหรือศูนย์วิจัยระดับประเทศ ที่มีการลงทุนร่วมระหว่างสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข สถาบันรับรองคุณภาพสถานพยาบาล (องค์การมหาชน) และคณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เป็นหน่วยงานที่ตั้งอยู่ในคณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
  • ภารกิจหลักเพื่อการทำวิจัย สร้างเครือข่ายเพื่อการทำวิจัยเกี่ยวกับระบบบริการสุขภาพ และให้ความสำคัญกับการพัฒนาศักยภาพนักวิจัยรุ่นใหม่
  • สร้างและพัฒนาองค์ความรู้ที่สามารถนำไปใช้ได้จริงเพื่อการพัฒนานโยบายของประเทศ เสนอรูปแบบการจัดระบบหรือนำเสนอต้นแบบการจัดบริการที่มีประสิทธิภาพและประสิทธิผลให้แก่หน่วยบริการต่างๆ
  • มีความเป็นกลางทางวิชาการ มีการเชื่อมโยงกับนักวิชาการด้านระบบบริการสุขภาพในสถาบันต่าง ๆ ทั้งในประเทศและในภูมิภาคอาเซียน และมีความยั่งยืนในการดำเนินการตามภารกิจ

กรอบแนวคิดของโครงการ

ภาพประกอบกรอบแนวคิดของโครงการ

ภารกิจและเป้าประสงค์

  • พัฒนา จัดลำดับความสำคัญและกำหนดกลุ่มเรื่อง และหัวข้อวิจัย (Setting research themes and research topics) ที่มีความจำเป็นและลำดับความสำคัญสูงสำหรับการพัฒนานโยบาย ระบบ องค์กร การจัดการและรูปแบบการจัดบริการสุขภาพของประเทศ และจัดให้มีการทบทวนประเด็นดังกล่าวเป็นระยะ
  • บริหารจัดการแผนวิจัยบริการสุขภาพ (Managing research programs) ผ่านการสร้างความร่วมมือและระดมทรัพยากรภายในและภายนอกจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เพื่อให้เกิดการวิจัยในกลุ่มเรื่องและหัวข้อสำคัญที่ได้กำหนดไว้ โดยอาศัยความเชี่ยวชาญของคณาจารย์ในส่วนงานวิชาการและหน่วยงานอื่นๆ ทั้งภายในและภายนอกมหาวิทยาลัย ซึ่งอาจรวมถึงการแสวงหาแหล่งทุนวิจัยจากหน่วยงานที่มีความสนใจ หรือต้องการผลการวิจัยเพื่อใช้ประโยชน์ และการร่วมกันในการดำเนินการวิจัย

ภารกิจและเป้าประสงค์

  • ดำเนินการวิจัยระบบบริการสุขภาพ (Conducting research) ในประเด็นที่ศูนย์วิจัยฯ มีศักยภาพ
  • พัฒนา พิจารณาข้อเสนอและให้การสนับสนุนงานวิจัยที่เสนอโดยนักวิจัยทั้งภายในและภายนอกคณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ตามทิศทางการวิจัยที่กำหนดไว้ (Granting research fund) โดยทำสัญญาให้ทุนวิจัยแก่นักวิจัยตามแผนงานที่กำหนดไว้
  • ร่วมกับส่วนงานวิชาการและหน่วยงานอื่นภายในจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยและที่อื่น ๆ ในการพัฒนานักวิจัยรุ่นใหม่ที่สนใจทำวิจัยเกี่ยวกับระบบบริการสุขภาพ (Capacity Building)
  • พัฒนาและเชื่อมโยงโครงสร้างพื้นฐานของการสร้าง รวบรวมและเอื้ออำนวยการใช้ประโยชน์องค์ความรู้ (Knowledge management and translation) จากการวิจัยระบบบริการสุขภาพ เพื่อการพัฒนานโยบาย ระบบ องค์กรและการจัดการที่เกี่ยวข้องกับบริการสุขภาพในประเทศไทย
  • สร้างความร่วมมือกับหน่วยงานภายนอกมหาวิทยาลัย (Networking) ทั้งภายในและภายนอกประเทศเพื่อพัฒนาเครือข่ายงานวิจัยระบบบริการสุขภาพระดับประเทศ และระดับภูมิภาคอาเซียน

ขอบเขตของการวิจัยระบบบริการสุขภาพ

ครอบคลุมประเด็นต่างๆ ในมิติที่เกี่ยวกับบริการสุขภาพ ดังนี้

  • มิติของการดูแลสุขภาพ (Health care dimension)
  • มิติของสุขภาพ (Health dimension)
  • มิติตามระดับของการจัดการระบบ (System management level)
  • มิติด้านที่ตั้ง (Setting dimension)
  • มิติตามห่วงโซ่คุณค่าของระบบสุขภาพ
  • มิติของผลการดำเนินการของระบบ

1. มิติของการดูแลสุขภาพ (Health care dimension):

    • บริการการส่งเสริมสุขภาพ (Health promotion)
    • การป้องกันโรค (Disease prevention)
    • การดูแลรักษาพยาบาล (Curative care)
    • การฟื้นฟูสภาพ (Rehabilitation)

โดยครอบคลุมทั้งบริการสุขภาพที่ใช้หลักการของ

    • การแพทย์แผนปัจจุบัน
    • การแพทย์แผนไทย
    • การแพทย์ทางเลือก

2. มิติของสุขภาพ (Health dimension):

    • สุขภาพทางกาย
    • สุขภาพจิต
    • ทันตสุขภาพ

3. มิติตามระดับของการจัดการระบบ (System management level):

    • ระดับนโยบาย (Policy level)
    • ระดับของการจัดระบบบริการสุขภาพ (System level)
    • ระดับองค์กรที่ให้บริการสุขภาพ (Organization level)
    • ระดับของบริการสุขภาพ (Service level)

4. มิติด้านที่ตั้ง (Setting dimension)

    • การบริการดูแลสุขภาพที่ให้บริการโดย หน่วยบริการหรือสถานพยาบาล (Facility-based) ทั้งที่เป็นหน่วยบริการระดับปฐมภูมิ ทุติยภูมิ และตติยภูมิ
    • การส่งต่อเพื่อเชื่อมโยงกับบริการผู้ป่วย (Patient referral)
    • การดูแลผู้ป่วยฉุกเฉิน (Emergency care)
    • การดูแลตนเองของผู้ป่วยและประชาชน (Self-care) เฉพาะในส่วนที่เกี่ยวข้อง เชื่อมโยงกับบริการสุขภาพที่ให้โดยหน่วยบริการ หรือในฐานะที่เป็นองค์ประกอบของระบบบริการสุขภาพในภาพใหญ่

5. มิติตามห่วงโซ่คุณค่าของระบบสุขภาพ:

เน้นการวิจัยบริการสุขภาพเป็นหลัก และอาจขยายไปครอบคลุมถึงระบบที่แวดล้อมและองค์ประกอบด้านการจัดการที่เกี่ยวข้องกับบริการสุขภาพนั้น เช่น

    • กลไกด้านการเงิน
    • การจัดการทรัพยากรบุคคล
    • ระบบสารสนเทศเพื่อการจัดการ
    • ระบบการจัดการคุณภาพ
    • กลไกด้านการคุ้มครองผู้บริโภค เป็นต้น

6. มิติของผลการดำเนินการของระบบ:

    • คุณภาพและความปลอดภัยของผู้ป่วย
    • ประสิทธิผลของบริการสุขภาพ
    • ประสิทธิภาพของบริการสุขภาพ
    • การเข้าถึงบริการสุขภาพ
    • ความเป็นธรรมในระบบบริการ

กลุ่มของงานวิจัย

  • การวิจัยเพื่อประเมินสถานการณ์ (Situation analysis)
  • การวิจัยประเมินผล (Evaluation track)
  • การวิจัยเพื่อเทียบเคียง (Benchmarking track)
  • การวิจัยเพื่อการพัฒนา (Development track)
  • การวิจัยด้านทรัพยากรมนุษย์ (Human resources track)

การดำเนินการวิจัยโดยศูนย์วิจัยฯ นี้ จะไม่รวมถึง

  • งานวิจัยทางคลินิก (Clinical research)
  • งานวิจัยด้านระบาดวิทยา (Epidemiological research)
  • Health technology assessment ของยา หรือเทคโนโลยีสุขภาพชนิดใดชนิดหนึ่งโดยเฉพาะ

ระยะเวลาดำเนินการ และตัวชี้วัด

โครงการนำร่อง เพื่อการประเมินผล ระยะเวลา 3 ปี

ภาพประกอบระยะเวลาดำเนินการและตัวชี้วัด

งบประมาณ

  • คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จะให้การสนับสนุนมูลค่า 2 ล้านบาทต่อปี ในรูปสถานที่จัดตั้งศูนย์วิจัย การจัดสรรภาระงานของบุคลากรเพื่อมีส่วนร่วมในการจัดตั้งและบริหารศูนย์วิจัย และสนับสนุนงบประมาณสำหรับการดำเนินการใน 3 ปีแรก เพื่อใช้เป็นงบดำเนินงาน และเพื่อจัดกิจกรรมทางวิชาการ
  • สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข จะให้การสนับสนุนในด้านทุนวิจัยและบริหารจัดการการวิจัยเบื้องต้นสำหรับ 3 ปีแรก ไม่น้อยกว่า 5 ล้านบาทต่อปี
  • สถาบันรับรองคุณภาพสถานพยาบาล สนับสนุนเป็นรายปี ในปีแรกไม่น้อยกว่า 1.5 ล้านบาท สำหรับการพัฒนางานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับการนำไปใช้เพื่อพัฒนาข้อเสนอนโยบายด้านการพัฒนาคุณภาพและความปลอดภัยของผู้ป่วยของสถานพยาบาล
  • ศูนย์วิจัยฯ อาจหาแหล่งทุนเพิ่มเติมเพื่อสนับสนุนงานวิจัยตามแผนการสนับสนุนงานวิจัยด้านระบบบริการสุขภาพ และสนับสนุนการสร้างศักยภาพและเครือข่ายนักวิจัย และการจัดการและถ่ายทอดความรู้ จากแหล่งทุนจากทั้งในและต่างประเทศด้วย

การบริหารจัดการศูนย์วิจัยฯ

ภาพประกอบการบริหารจัดการศูนย์ฯ

แนวทางการทำงานของคณะกรรมการนโยบายและแผนงานวิจัย

ภาพประกอบแนวทางการทำงานของคณะกรรมการนโยบายและแผนงานวิจัย